SOS Stop seksuele terreur in Oost-Congo

Memisa - VISION d'ESPOIR

Vooraf

In juni 2008 startte de Congolese ngo VISION d’ESPOIR, met steun van MEMISA-België, een pilootproject voor het bieden van bijstand aan slachtoffers van (seksueel) geweld in de regio Kaniola in Zuid-Kivu.

VISION d’ESPOIR heeft als doel het leveren van een bijdrage aan de rehabilitatie van slachtoffers van geweld in deze regio. Hierbij wordt zoveel mogelijk uitgegaan van de vitale krachten van de mensen zelf om in te staan voor hun eigen ontwikkeling.

De lokale staf van VISION d’ESPOIR bestaat uit mensen met een jarenlange ervaring in de hulpverlening aan slachtoffers van seksueel geweld. Voorzitster van deze organsiatie is Marie Noël Cikuru.

Met financiële steun van MEMISA (€ 72.000) werden in 2008 in en rond Kaniola een drietal “foyers d’échange communautaires” (Cihamba, Budodo en Kaniola-centre) opgericht, waar kwetsbare vrouwen samenkomen om hun (traumatische) ervaringen te delen en samen activiteiten te ontwikkelen om hun situatie te verbeteren.

Er werden wekelijkse bijeenkomsten georganiseerd voor 452 vrouwen, in groepen van 25 begeleidt door een sociaal animatrice. De gesprekken binnen deze zelfhulpgroepen hadden een bijzonder effect in het kunnen plaatsen en verwerken van de individuele trauma’s. De identificatie in het verhaal van anderen en het bespreken van het thema “schuldige – slachtoffer” maakt in vele gevallen een einde aan een zeker schuldgevoel dat de vrouwen zich eigen hebben gemaakt en dat het verwerkingsproces in de weg stond. Sociaal assistenten legden ook regelmatig huisbezoeken af. Zwaar getraumatiseerde vrouwen of vrouwen met ernstige medische klachten als gevolg van het seksueel geweld werden in contact gebracht met de medische centra in Kaniola en Walungu en indien nodig doorverwezen voor een individuele behandeling in Bukavu.

Daarnaast werd een dialoog opgestart met de leiders van de dorpsgemeenschappen (traditionele leiders, catechisten, onderwijzers, vertegenwoordigers van de jongeren, enz.) met als centrale vraag hoe de verstoorde sociale cohesie zou kunnen worden hersteld en op hoe slachtoffers van seksueel geweld, vaak verstoten door hun echtgenoot of schoonfamilie, opnieuw konden worden geïntegreerd in de gemeenschap.

De resultaten waren zeer hoopvol. Bijna alle vrouwen gaven aan dat de groepsgesprekken hen steun boden en een nieuwe oriëntering in hun leven. De gesprekken waren niet enkel therapeutisch. Er werden ook praktische ideeën geuit over hoe zij hun situatie binnen de gemeenschap konden verbeteren. De belangstelling van de vrouwen bleef groot. De uitval lag onder de tien procent. Ook verscheidene mannen gaven hun belangstelling aan om deze gesprekken te volgen of vroegen naar een gelijkaardig project met hen.

SOS Stop Seksuele Terreur in Oost-Congo

Eind december 2008 dienden Memisa en VISION d’ESPOIR een dossier in bij het Hulpfonds SOS Stop Seksuele Terreur in Oost-Congo om het pilootproject te kunnen voortzetten in 2009 en om nieuwe activiteiten te ontwikkelen. Het Hulpfonds kende 40.000 euro toe aan het project VISION d’ESPOIR. De eerste schijf van het projectbudget (€ 16.000) werd op 23 juni gestort op de bankrekening van Memisa. Op 14 juli maakte Memisa de tegenwaarde van deze € 16.000 in Amerikaanse dollars, namelijk 22.360 USD over op de bankrekening van VISION d’ESPOIR in BUKAVU.

De groepsessies en de dialoog met de lokale leiders gaan door

Na de eerste “lichting 2008” van 452 vrouwen, nemen in 2009 opnieuw 332 vrouwen deel aan de groepssessies. Er werden 118 lokale leiders betrokken en gesensibiliseerd in de dialoog over het herstel van een duurzame vrede en de bevordering van de sociale cohesie.

Alfabetisering door vorming

Vele vrouwen hebben tijdens de groepssessies vorming en alfabetisering aangeduid als één van de belangrijkste hefbomen om hun situatie te verbeteren en een (re)integratie in de samenleving mogelijk te maken. Daarom werd een vormingsprogramma opgestart voor de alfabetisering van de vrouwen, zowel vrouwen die deelnamen aan de groepssessies uit 2008 als 2009. Aan deze nieuwe activiteit nemen voorlopig 272 vrouwen deel (90 in Cihamba, 107 in Budodo en 75 in Kaniola-centre). Aan de hand van voorwerpen uit de omgeving leren de vrouwen praktijkgericht tellen, lezen en schrijven. Een van de eerste aangeleerde woorden was ‘a-ma-ni’ of ‘vrede’.

Inkomstengenererende activiteiten

Eind 2008 werd al begonnen met initiatieven voor inkomstgenererende activiteiten (A.G.R.: Activités génératrices de révenus). Dit programma omvat verschillende luiken:

Kleinveeteelt

Er werden basislessen gegeven over kleinveeteelt en 194 families ontvingen 388 konijnen. Gezien de grote vruchtbaarheid van konijnen lijkt dit een veelbelovend initiatief, ondanks een tegenslag door ziekte en dood van enkele tientallen konijnen. De konijnen worden door de gezinnen gekweekt in aparte hutten. De begunstigden moet hetzelfde aantal konijnen die men heeft ontvangen op termijn teruggeven zodat het kweekprogramma kan worden uitgebreid naar andere families. De haalbaarheid van de kweek van geiten wordt verder onderzocht.

Landbouw in de bosgebieden

Aan 372 families werd in totaal 3.352,5 kgs zaaigoed (bonen) uitgereikt en de teelt werd begeleid door een landbouwkundige. Na de eerste oogst werd inmiddels reeds meer dan 70% van het zaaigoed terug ingeleverd, zodat in het huidige seizoen een nieuwe groep aan de slag kan.

Kleinhandel en micro-kredieten

Binnen het alfabetiseringprogramma en extra vormingsmomenten wordt aandacht besteed aan de basisprincipes van kleinhandel en worden initiatieven opgezet. Aan 164 vrouwen werd een microlening gegeven (van 20 tot 100 USD) om onder begeleiding een kleinhandeltje op te zetten. Eén van de vrouwen heeft dankzij een krediet van 50 USD een handel in houtskool opgezet met een winstmarge van 20%. Zo kan ze het schoolgeld en –materiaal voor haar kinderen betalen.

Individuele medische en psycho-sociale bijstand

Vanzelfsprekend gaat ook de individuele steun aan slachtoffers van seksueel geweld verder. Hiervoor werd door VISION d’ESPOIR een overeenkomst afgesloten met het hospitaal van Kaniola waarbij de kosten van de behandeling door het project worden vergoed. Voor meer gespecialiseerde medische of chirurgische hulp werd een conventie afgesloten met het algemeen hospitaal in Bukavu i.s.m. Professor Mvula. De vrouwen die naar Bukavu moeten afreizen worden opgevangen door de ngo MAMAS for AFRICA (ook gesteund door het Hulpfonds SOS Oost-Congo). Sinds april dit jaar werden zo al 31 vrouwen behandeld en verzorgd in Bukavu.

In augustus ll. werd een albinovrouw per keizersnede bevallen van haar tweede kind. Ook dit maal het gevolg van een brutale verkrachting. Albinovrouwen en jonge meisjes zijn bijzonder kwetsbaar omwille van de wijdverspreide mythe dat seksuele gemeenschap met een albinovrouw of maagd, geluk brengt of het HIV-virus uit het lichaam verdrijft.

Noodhulp

Memisa kon met steun van de Belgische regering strategische voorraden noodhulpgoederen opbouwen. Aanvullend op het project gesubsidieerd door het Hulpfonds SOS Oost-Congo werd eind 2008 via de ngo VISION d’ESPOIR 600 NFI-kits (Non-Food Item kits) verdeeld, vooral aan alleenstaande vrouwen en families op de vlucht in de regio Kaniola. In 2009 werden in dezelfde regio nogmaals 1000 NFI-kits verdeeld en in de regio Kalehe 1600. Omwille van de buitengewoon zorgwekkende humanitaire situatie werd ook voedselhulp verleend.

Op bezoek

Eind augustus vergezelden Walter Zinzen en Kris Smet, twee leden van de stuurgroep van het Hulpfonds, Marti Waals op werkbezoek in de Kivu’s. Ze bezochten de drie foyers van de ngo VISION d’ESPOIR (in Cihamba, Budodo en Kaniola centrum), het hospitaal van Kaniola en een aantal vluctelingenkampen in de regio Kalehe. Ze waren getuige van de vormingsessies, het terug inzamelen van het zaaigoed, de verdeling van noodhulpgoederen, enz.

Meer weten